Nettie


Met groot verdriet, maar meer nog met diepe dankbaarheid denk ik terug aan mijn goede vriendin Nettie en aan de vele gesprekken die wij hadden over haar kunst, haar filosofie en de politiek. We zaten dan op haar atelier onder het dak van het huis in Mesch, waar zij met haar man Huub woonde.

Rondom stonden schetsen, tekeningen, aquarellen en schilderijen: landschappen en portretten met stralende, naar de toekomst gerichte ogen of met een uitdrukking van onmetelijk verdriet. Figuren, geplaatst tegen de achtergrond van de Negev, de rotsige woestijn van Israel.

Sommige schilderijen nog in een onvoltooid stadium, portretten, soms naar het voorbeeld van foto's of ontsproten aan haar verbeelding van de geportretteerde figuur.

Ze placht de laatst gereedgekomen of ook de nog onvoltooide werken een voor een op een ezel voor ons neer te zetten. Van de daarbij gevoerde gesprekken heb ik veel geleerd. Haar werk is immers zo uniek en eigenzinnig dat het ook wel discussie uitlokt. Ik herinner mij de keer dat ik een aquarel van een wadi juist in zijn onvoltooide staat prachtig vond. Het was een van de weinige keren dat zij mijn advies niet verder eraan te werken, opvolgde.

Otto Treumann (28-3-1919 - 6-6-2001)

Otto Treumann werd in 1919 geboren in Fürth, Duitsland en overleed in 2001 in Nederland, waar hij sinds 1935 woonde. Samen met zijn latere vrouw Jettie Olivier bezocht hij voor de oorlog de Nieuwe Kunstschool te Amsterdam. Daar leerden zij Nettie Bromberg kennen.

Na de oorlog groeide een warme en hechte vriendschap tussen hen en Nettie. Het echtpaar Treumann was vaak en graag te gast bij Nettie en haar man Huub in hun huis te Mesch.

Jettie was modetekenares en illustratrice, Otto werkte als grafisch vormgever. Hij ontwierp een groot aantal Nederlandse postzegels, waaronder de Herdenkingszegels uit 1965, de Bevrijdingszegel uit 1970, de zegel 350 Jaar Universiteit Amsterdam 1982 en de Van Goghzegels uit 1990.

Klik hier voor de herinneringen van Appie Drielsma.


treumannZo heb ik, samen met mijn vrouw, gedurende tientallen jaren Netties werk zien groeien en haar ontwikkeling kunnen volgen. Heeft zij in de eerste jaren na de oorlog naast vele portretten vooral het Limburgse landschap in zijn rijkdom aan groene, bruine en grijze tinten geschilderd en in aquarellen tot leven gebracht, met de jaren voelde zij zich steeds meer met Israel verbonden.

Het waren vooral de woestijn van de Negev en de bergen rondom Jeruzalem met deze stad als middelpunt, die haar boeiden.

Een schat van prachtige zwart-wit tekeningen, aquarellen en schilderijen zijn het resultaat van haar gevecht, enerzijds om de mystieke schoonheid van Jeruzalem te laten spreken, anderzijds om het wezen van de woestijn op papier en doek te realiseren, de droogte, verlatenheid en hardheid, maar ook de veelkleurigheid van de kale, rotsige bergen, van de dalen en de wadi's. Een enkele boom verraadt waar water in de grond zit.

Wat was de reden voor Nettie om zich van het zo lieflijke Limburgse land af te keren en zich over te geven aan het meedogenloze landschap van de Negev?


Mij dunkt dat in haar een, ook mij bekend, proces plaats vond: de omvang van de gruwelijke feiten van de holocaust drongen langzaam in hun onpeilbare verschrikking tot haar bewustzijn door. Haar eigen ervaring, samen met het lot van zes miljoen vermoorde joden, een gebeuren in het ''beschaafde Europa", moest haar wel bitter stemmen en met machteloze woede vervullen, al heeft zij het dan wèl overleefd. In Israel vond zij begrip en troost.

Neen, Europa heeft gefaald, heeft haar respect en liefde verbeurd. Zij zag het als opdracht aan haar, als overlevende, om te getuigen. Talloze schilderijen vertellen ons van het leed de joden, vooral de joodse kinderen, aangedaan. De joden staan hier model voor alle lijdenden, die ons door haar schilderijen of litho's aanklagen.

Maar er was méér dat haar naar Israel trok. Daar in Israel in de ongerepte woestijn, begeleid en beschermd door haar levensgezel, voelde zij de Eenheid en Eeuwigheid van de schepping. Daar, tussen stenen en rotsen, ging zij open als een van die woestijnbloemen, die kort maar fel bloeien.

Ja, fel was zij. Fel in haar politieke stellingname, in haar liefde voor de menselijkheid, in haar afwijzen van iedere banaliteit. Alles getemperd door een bevrijdend, typisch joods gevoel voor humor.

We vinden de woestijn, plaats van de oorsprong van het jodendom, niet alleen als hoofdthema van vooral aquarellen maar ook als achtergrond voor geschilderde portretten van joodse visionaire figuren: Mozes, Spinoza, Einstein en anderen. Ook op erfelijke portretten van Jan Bool, van Huub en ook van haarzelf vormen kale rotsen de betekenisvolle achtergrond.

Aan haar beleven van Eenheid heeft zij uitdrukking gegeven in de geschilderde hebreeuwse woorden 'Echad' (= Een) en 'Shema Jisraeel', de beginwoorden van de essentiële joodse geloofsuitspraak: ''Hoor lsraël, de Eeuwige, uw God is Een."

Nettie was een gedreven kunstenares. De boodschap die zij ons heeft gegeven, is die van menselijkheid en liefde. Het werk was haar roeping en de rechtvaardiging voor haar overleven. Daarin vond zij het innerlijk evenwicht waardoor het oeuvre, ondanks of juist dankzij het soms zo droevige gegeven, een grote en fascinerende schoonheid uitstraalt.

Zij was een trouwe en hartelijke vriendin en een gulle gastvrouw in haar huis in Mesch. Haar laatste gang naar Jeruzalem was de thuiskomst na voltooiing van een intens leven en werken. Haar werk zou haar slechts enkele maanden later naar kibbutz Ein Harod in Israel volgen.

Otto Treumann



Kies een galerie

  • BenGurionGetekende portretten
  • MenuhinGeschilderde portretten
  • LochameiHaGetaotRassenwaan en onrecht
  • EijsdenEijsdens landschap
  • JeruzalemIsraelisch landschap
  • NegevWoestijn